1. Home
  2. Onderzoek
  3. Lectoraten
  4. Lectoraat Klimaatrobuuste landschappen

Lectoraat Klimaatrobuuste landschappen

Het lectoraat Klimaatrobuuste Landschappen: verbinden van landbouw en natuur richt zich op de vraag hoe andere vormen van landbouw kunnen bijdragen aan het verbeteren van waterkwaliteit en biodiversiteit door op een slimme manier gebruik te maken van het landschap.

zandloper-ellenweerman

Over het lectoraat

Doel

Het lectoraat beoogt de vraag te beantwoorden op welke wijze we een klimaatrobuust landschap kunnen realiseren en de transitie naar klimaatrobuuste landbouw verder in gang te zetten. 

Onderzoeksprogramma

Op welke wijze kunnen we een klimaatrobuust landschap - een landschap dat is opgewassen tegen veranderende neerslagpatronen, meer piekbuien en droge periodes - realiseren? Een belangrijk vraagstuk waar het lectoraat Klimaatrobuuste Landschappen samen met NIOO-KNAW aan werkt. 

Er worden al maatregelen getroffen om droge periodes beter op te vangen. Zo worden beken hersteld, zodat het water langer in een gebied blijft en beschikbaar is voor drogere periodes. Ook worden grondwaterstanden herstelt rondom natte natuurgebieden. Deze maatregelen hebben impact op de agrarische gebieden rondom de beken en natuurgebieden, de percelen worden veel natter. Op deze manier wordt beter gebruik gemaakt van het natuurlijke bodem-watersysteem. 

Andere landbouwvormen  

Het herstellen van het natuurlijke bodem-watersysteem biedt kansen voor alternatieve vormen van landbouw die gecombineerd worden met natuurherstel. Door landbouw en natuur te verbinden kan  zowel de biodiversiteit als waterkwaliteit verbeteren in een gebied en biedt het agrariërs tegelijkertijd toekomstperspectief op percelen die niet rendabel zijn nadat de grondwaterstand omhoog is gebracht. Dit betekent voor agrariërs en natuurbeheerders een omschakeling. Het lectoraat zal onder andere zich richten op de kennis en ervaring die nodig zijn om deze omschakeling te realiseren. 

Subsidieregeling 

Het lectoraat is een gezamenlijk lectoraat van HAS green academy en NIOO-KNAW en wordt mede gefinancierd vanuit de subsidieregeling L.int: Lectorposities bij Instituten van het Nationaal Regieorgaan Praktijkgericht Onderzoek SIA en het ministerie van LNV ((LINTL.INST.L04.009). Deze regeling maakt het mogelijk dat een lector aan de slag gaat bij zowel een hogeschool als een onderzoeksinstituut. De lector verbindt zo het fundamenteel onderzoek van het instituut met het praktijkgericht onderzoek van de hogeschool. 

Onderzoekslijnen

Landbouw speelt een belangrijke rol in het klimaatrobuuste landschap. Toekomstbestendige landbouwvormen hebben daarom een centrale plek in het onderzoeksprogramma, dat bestaat uit 3 onderzoekslijnen:  

  • landschappelijke inpassing en teelttechnieken 
  • klimaatrobuuste landbouw: waterkwaliteit en biodiversiteit 
  • agrarisch vakmanschap 

Het uitgangspunt is vanuit het natuurlijke bodem-watersysteem te beredeneren wat op dit gebied mogelijk is. Dit doet het lectoraat met ondernemers, overheden en vooral ook met studenten.  

Publicaties

In de media

Interview Vork 'Bodemwatersysteem is uit balans', 19 september 2022

Vakblad natuur, bos, landschap 'Klimaatrobuuste beeklandschappen verbinden landbouw en natuur', april 2022

Interview  Klimaatadaptatiebrabant.nl 'Lector Klimaatrobuuste Landschappen: “Het wordt veerkrachtiger”', 11 april 2022

Interview Bionieuws 'Het bodemwatersysteem is naar de gallemiezen', 26 februari 2022

Interview radioprogramma Vroege Vogels, 23 januari 2022

Nieuwe lector Klimaatrobuuste Landschappen Ellen Weerman gaat landbouw en natuur verbinden - Nature Today, 19 januari 2022

NIOO-KNAW en HAS Hogeschool beginnen lectoraat Klimaatrobuuste Landschappen - Hortipoint, 18 januari 2022

Natte teelten in beekdalen: kans om natuur en landbouw te verbinden - Water matters, juni 2021

Peer-reviewed publicaties

2021      Weerman E.J., Geurts J., Van Lamoen F., Groot D.J.(2021) Klimaatrobuust waterbeheer biedt kansen om natuur en landbouw te verbinden.Water Matters H2O.

2021      Tangerman M., Weerman E.J.,….Cusell C., (2021) Beheer Rode amerikaanse rivierkreeften op basis van stuurfactoren. De Levende natuur 161

2021      Weerman EJ, van de Sande B, Keijsers T, Duives GJ, Nederlof MAJ, Haenen OLM. Duurzame aquacultuur in Nederland: Hoe kan de transitie naar een duurzaam voer worden ingezet? Aquacultuur In Press

2021      Nederlof M.A.J., Weerman E.J., Vrij E.M.P., Haenen O.L.M., Essentiele oliën: een alternatief voor antibiotica.Aquacultuur.In press

2020      Weerman E.J., Vrij E.M.P., Schaafstra F., Haenen O.L.M., Voer op basis van insecten voor de koningsgarnaal.Aquacultuur 24:3

2020      de Jager M., van de Koppel J., Weerman E.J., Weissing F.J., Patterning in mussel beds explained by the interplay of multi-level selection and spatial self-organization, Frontiers in Ecology and Evolution, 8,7,

2020      de Fouw J., van der Zee E.M., van Gils, J.A., Eriksson B.K., Weerman E.J., Donadi S., van der Veer H.W., Olff H., Piersma T., Van der Heide T., The interactive role of predation, competition and habitat conditions in structuring an intertidal bivalve population, Journal of Experimental Marine Biology and Ecology, 523, 151267

2017      Eriksson B.K., Westra J., van Gerwen I., Weerman E.J., van der Zee E.M., van der Heide T., van de Koppel J., Olff H., Piersma T., Donadi S., Facilitation by ecosystem engineers enhances nutrient effects in an intertidal system, Ecosphere, e02051,2017, pp 8-12.

2015      Kölzsch A., Alzate A., Bartumeus F., De Jager M., Weerman E.J., Hengeveld G.M., Naguib M.,  Nolet B.A., Van de Koppel J., Experimental evidence for inherent Lévy search behaviour in foraging animals, Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences, 282:1807, 20150424.

2015      Donadi S., van der Heide T., Piersma T., van der Zee, E.M., Weerman E.J., van de Koppel J., Olff H., Devine C., Hernawan U., Boers M., Multi‐scale habitat modification by coexisting ecosystem engineers drives spatial separation of macrobenthic functional groups, Oikos, 124:11, pp1502-1510.

2014      Weerman, E.J.Eriksson, B.K., Olff, H., van der Heide,  T., Predation by native brown shrimp on invasive Pacific oyster spat, Journal of sea research, 85, pp 126-130

2014      van der Heide T., Tielens E., van der Zee E.M., Weerman E.J., Holthuijsen S., Eriksson B.K., Piersma T., van de Koppel J., Olff H., Predation and habitat modification synergistically interact to control bivalve recruitment on intertidal mudflats, Biological Conservation, 172, pp 163-169.

2014      Liu Q.X., Weerman E.J., Gupta R., Herman P.M.J., Olff H., Van de Koppel J., Biogenic gradients in algal density affect the emergent properties of spatially self-organized mussel beds, Journal of The Royal Society Interface, 11: 96, 20140089

2014      Donadi S., van der Zee, E.M., van der Heide T., Weerman, E.J., Piersma T., van de Koppel J., Olff H., Bartelds M., van Gerwen I., Eriksson B.K., The bivalve loop: intra-specific facilitation in burrowing cockles through habitat modification, Journal of experimental marine biology and ecology, 461, pp 44-52.

2013      Donadi S., ; Westra J., Weerman E.J., van der Heide T., van der Zee E.M., van de Koppel J., Olff H, Piersma T., van der Veer H.W., Eriksson B.K,.Non-trophic interactions control benthic producers on intertidal flats, Ecosystems, 16:7, pp1325-1335.

2013      Donadi S., van der Heide T., van der Zee E.M., Eklöf J.S., Van de KoppelJ., Weerman E.J.,  Piersma T., Olff H., Eriksson B.K., Cross‐habitat interactions among bivalve species control community structure on intertidal flats, Ecology, 94:2 pp 489-498.

2012      van der Heide T., Eklöf J.S, van Nes E.H., van der Zee E.M., Donadi S., Weerman E.J., Olff H., Eriksson B.K., Ecosystem engineering by seagrasses interacts with grazing to shape an intertidal landscape, PloS one, e42060, pp7-8.

2012      Liu Q.X., Weerman E.J., Herman P.M.J.,  Olff H., van de Koppel J., Alternative mechanisms alter the emergent properties of self-organization in mussel beds, Proceedings of the royal society B: biological sciences 279:1739, pp 2744-2753.

2012      Weerman E.J., Van Belzen J., Rietkerk M, Temmerman S, Kéfi S., Herman P.M.J., Van de Koppel J.,  Changes in diatom patch‐size distribution and degradation in a spatially self‐organized intertidal mudflat ecosystem, Ecology, 93:3 pp 608-618.

2011      Weerman, E.J., Spatial patterns in phototrophic biofilms: the role of physical and biological interactions, PhD Thesis, Radboud Universiteit Nijmegen.

2011      Weerman E.J.Herman P.M.J., Van de Koppel J., Macrobenthos abundance and distribution on a spatially patterned intertidal flat, Marine ecology progress series, 440, pp 95-103.

2011      Weerman E.J., Van Der Geest H.G., Van der Meulen M.D., Manders, E.M.M. Van de Koppel J., Herman P.M.J., Admiraal W., Ciliates as engineers of phototrophic biofilms, Freshwater Biology, 56: 7, pp 1358-1369

2011      Weerman E.J.Herman, P.M.J., Van de Koppel J., Top‐down control inhibits spatial self‐organization of a patterned landscape, Ecology, 92: 2, pp 487-495.

2010      Weerman, E.J, Van de Koppel, J.,Eppinga, M.B., Montserrat F., Liu, Q.X., Herman P.M.J. Spatial self-organization on intertidal mudflats through biophysical stress divergence, The American Naturalist,176,1,E15-E32.

Projecten

  • lisdodde

    Biodiversiteit in lisdoddeteelten

    pubDate
    17-08-2022

    Vierdejaars studenten Toegepaste biologie hebben onderzoek gedaan naar het effect van lisdoddevelden op de biodiversiteit in een gebied. Ze inventariseerden hiervoor in het voorjaar en zomer van 2021 verschillende soortengroepen.

  • Klimaatrobuuste landschappen

    Klimaatrobuuste landschappen

    pubDate
    25-08-2022

    De beeklandschappen in Nederland zijn onderhevig aan verdroging. Dit heeft nadelig effecten voor natuur en landbouw. Studenten Management van de Leefomgeving en Toegepaste biologie hebben voor het lectoraat Klimaatrobuuste Landschappen onderzocht hoe het beekdal van de Aa of Weerijs klimaatrobuust ingericht kon worden en wat dit betekent voor ecosysteem diensten als natuurkwaliteit, biodiversiteit en opbrengsten.

Lector

Kenniskring

Partners

Sustainable Development Goals

  • Sustainable Development Goal 4: Kwaliteitsonderwijs
  • Sustainable Development Goal 6: Schoon water en sanitair
  • Sustainable Development Goal 11: Duurzame steden en gemeenschappen
  • Sustainable Development Goal 14: Leven in het water
  • Sustainable Development Goal 15: Leven op het land
  • Sustainable Development Goal 17: Partnerschap om doelstellingen te bereiken

Gerelateerde lectoraten

  • Gezonde plant op een vitale en duurzame bodem

    Lectoraat Gezonde plant op een vitale en duurzame bodem

    Het lectoraat Gezonde plant op een vitale en duurzame bodem richt zich op de interactie tussen plant en bodem, waarbij de focus vooral ligt op de interactie tussen de bodembiologie en de plant en het gebruiken van deze interactie om de bodem vitaler en duurzamer te maken.

  • Lectoraat Innovatieve Biomonitoring

    Lectoraat Innovatieve Biomonitoring

    Het lectoraat Innovatieve Biomonitoring heeft tot doel om biodiversiteit in beeld te brengen en over de tijd te monitoren, gebruikmakend van innovatieve technieken die toepasbaar gemaakt worden voor vragen uit de praktijk. Op deze manier draagt het lectoraat bij aan het behoud en de bescherming van biodiversiteit.