Geschiedenis HAS Hogeschool

HAS Hogeschool, een hbo-instelling geworteld in 70 jaar historie!

De geschiedenis van HAS Hogeschool

In 1947-1948 wordt HAS Hogeschool opgericht door de KNBTB (Katholieke Nederlandse Boeren- en Tuindersbond). De HAS heette toen nog anders. In eerste instantie had je de Landbouwschool in Roermond (1947) en de Zuivelschool in Den Bosch (1948). Het is de naoorlogse tijd waarin wederopbouw centraal staat. In 1962 komt daar de Tuinbouwschool bij en concentreren deze 3 traditionele opleidingen zich in Den Bosch. De Hogere Agrarische School (HAS) is een feit. In 1968 wordt het gebouw officieel geopend. De school heeft in die jaren een gemiddelde instroom van 100 eerstejaars studenten. In de jaren ’60 begint er in de sector onrust te ontstaan: door schaalvergroting ontstaat een overbemestingsproblematiek en de druk op het milieu wordt steeds groter. Toch heeft de HAS daar nog niet direct last van en de instroom groeit juist naar een nieuwe mijlpaal van 375 eerstejaars in 1983.

HAS gebouw Den Bosch vroeger - HAS Hogeschool Aerial Shot HAS gebouw vroeger - HAS Hogeschool

Mestwet

Er is in de geschiedenis van de HAS geen andere gebeurtenis te bedenken die meer teweeg heeft gebracht dan de invoering van de Mestwet van Braks in 1984 als reactie op het mestprobleem. Er gaat een schok door Nederland en het laat de HAS schudden op haar grondvesten. De instroom zakt daarna in één keer terug naar 250. De sector moet op zoek naar nieuwe wegen om het oude fundament weer stevig in de grond te verankeren. En de HAS dus ook. Tradities moeten worden achtergelaten en de verbreding zet zich in. Een moeilijk proces dat niet zomaar even van de grond komt. 

Contact met het bedrijfsleven

Langzaam worden de medewerkers van de HAS zich ervan bewust dat in de samenwerking met de sector de oplossing ligt: contact met het bedrijfsleven zat altijd al in onze genen en door ze structureel bij het onderwijs te betrekken wordt de aansluiting van de opleidingen op het werkveld beter. Ook kan de sector ons helpen bij het ontwikkelen van de tools en vaardigheden die we nodig hebben om onze studenten zo goed mogelijk op te leiden. Tot slot zorgt contact met het werkveld ervoor dat we makkelijker en vlotter meegaan met de ingezette verbreding. Het resulteert in HAS KennisTransfer, later HAS Kennistransfer en Bedrijfsopleidingen. We verankeren ons steeds sterker in de regio Noordoost-Brabant.

Verbreding

In 1990 is het zover: we nemen een sprong in het diepe met de start van 2 nieuwe opleidingen: Milieutechnologie (nu Milieukunde) en Bedrijfskunde en agribusiness (nu Bedrijfskunde en agrifood-business). Ondernemend zijn hoort bij de HAS en dit soort keuzes getuigt hiervan. De verbreding wordt ook bij de HAS definitief ingezet. De primaire opleidingen krijgen andere namen: Dier- en veehouderij, Tuinbouw en akkerbouw en Voedingsmiddelentechnologie. De nieuwe opleidingen hebben meteen effect op de instroom: het aantal eerstejaars komt nu voor het eerst boven de 450 uit. Vanaf 1995 steekt internationalisering de kop op: er komen internationale modules/Msc’s en steeds meer studenten gaan naar het buitenland op stage. 

Crisis

De ingezette verbreding gaat niet zonder slag op stoot, niet voor de HAS en niet voor de sector. In 1993 is er even een dip in de instroom: doordat mbo-opleidingen van 3 naar 4 jaar gaan, loopt de instroom tijdelijk terug naar 350. Vanaf 1995 zijn er enkele grote crises in de sector: strengere wet- en regelgeving voor boeren (1995) én de uitbraak van maar liefst 3 ziekten: BSE (1997), MKZ (2001) en de Vogelpest (2003). Dit heeft ook invloed op de hogeschool, bijvoorbeeld een open dag die niet doorgaat en het uitstellen van stages. 

Het oude gebouw in Den Bosch Het huidige gebouw in Den Bosch
HAS gebouw Den Bosch vroeger - HAS Hogeschool HAS hogeschool - Vestiging Den Bosch

Verhuizing

Maar toch gaat het over het algemeen goed met de HAS: we geloven dat we door te verbreden onze fundamenten weer stevig kunnen verankeren. Tussen 1997 en 2003 vindt in 2 fases de verhuizing naar een nieuw gebouw plaats én starten er weer 2 opleidingen bij: in 2000 Plattelandsvernieuwing (nu Management van de Leefomgeving) en in 2003 Food Design & Innovation (nu Food Innovation). De instroom is rond 2000 stabiel: 400. Er zijn ongeveer 150 medewerkers in dienst. 

Gestage groei

Na 2003 zet een gestage groei in. In 2008 start de eerste niet-wetenschappelijke onderzoeksopleiding van Nederland bij de HAS met 60 eerstejaars: Toegepaste Biologie. In 2012 komen er 2 opleidingen bij: de Engelstalige opleiding International Food en Agribusiness én de data-opleiding Geo Media & Design. Er ontstaan wel verschillen in instroom tussen opleidingen. 

Een 2e vestiging

En nog een grote verandering: er komt vanuit de overheid een roep om een vestiging in Noord-Limburg. We gaan daarmee eigenlijk ‘terug’ naar Limburg, als je bedenkt dat de Landbouwschool daar ooit zetelde. In 2013 starten we in Venlo met 2 klassen en de ambitie door te groeien naar een volledige vestiging van 800 studenten en 4 opleidingen. 

Vestiging Den Bosch Vestiging Venlo
HAS Hogeschool Locatie Den Bosch HAS Hogeschool Locatie Venlo


Transitie voedselsysteem

Ondertussen is de maatschappij aan verandering onderhevig. De agrarische sector heeft een grote opgave: het systeem functioneert niet meer en er is een transitie nodig. De klimaatproblematiek komt steeds meer in de belangstelling te staan evenals de wereldvoedselvoorziening. De HAS zet sterker in op kennisontwikkeling. Ter vergelijking: In 2008 hadden we 3 lectoraten, in 2018 hebben we er 16. Ook zetten we in op het ontwikkelen met 3e en 4e jaars activiteiten in de Zuidwestelijke Delta, een gebied in West-Brabant. 


Hip onder jonge mensen

In het najaar van 2018 hebben beide vestigingen samen een instroom van om en nabij 1000, zijn er in totaal ruim 3800 studenten en zijn er 480 medewerkers werkzaam. De verbreding werpt z’n vruchten af. Voeding en gezondheid is hip onder jonge mensen, evenals biologie. En vergeet de digitalisering niet. Allemaal ontwikkelingen die eraan bijdragen dat steeds meer studenten de HAS weten te vinden, opgestookt door de economische crisis tussen 2008-2015: mensen herwaarderen wat belangrijk is en wat niet, ze willen terug naar de basis. Ook het aantal bedrijfsopleidingen dat via HAS Kennistransfer en Bedrijfsopleidingen in de markt gezet wordt groeit: er zijn jaarlijks ongeveer 640 cursisten. De KNBTB bestaat al heel lang niet meer. Maar HAS Hogeschool is nog steeds sterk verbonden met haar opvolgers in de regio: ZLTO en LLTB.