Waterkwaliteit in het landelijk gebied

In deze driedaagse cursus leer je waterkwaliteit te beoordelen, metingen en monitoringsgegevens te duiden en dominante bronnen en emissieroutes vast te stellen. Je kijkt naar nutriënten zoals stikstof en fosfor en naar andere relevante factoren voor de waterkwaliteit. Vanuit die analyse verken je passende maatregelen op perceels- en gebiedsniveau, met aandacht voor de agrarische bedrijfsvoering, kosten en uitvoerbaarheid.

De KRW vormt het vertrekpunt; de nadruk ligt op waterkwaliteitsanalyse en maatregelen.

Het programma is als volgt samengesteld:

Dag 1  Waterkwaliteit en de wateropgave

We starten met de waterkwaliteitsopgave in het landelijk gebied. Wat verstaan we onder goede chemische en ecologische waterkwaliteit? Hoe herken je problemen in het veld en in meetgegevens? Je maakt kennis met de KRW-doelen en de relevante context van onder meer de Nitraatrichtlijn en de Omgevingswet. De nadruk ligt op wat deze kaders betekenen voor het beoordelen van waterkwaliteit.

Aan bod komen:

• chemische, fysisch-chemische, biologische en ecologische waterkwaliteit;
• KRW-doelen en de relevante context van de Nitraatrichtlijn en de Omgevingswet;
• KRW-waterlichamen, overige oppervlaktewateren en verschillen in waterkwaliteitsopgaven;
• waterkwaliteitsindicatoren, veldwaarnemingen en de basis van meten en bemonsteren;

Dag 2  Bodem-watersysteem, metingen en emissieroutes

Je onderzoekt hoe bodem, grondwater en oppervlaktewater met elkaar samenhangen en hoe water en stoffen zich verplaatsen. Met praktijkgegevens en veldwaarnemingen leer je de belangrijkste factoren en emissieroutes herkennen. De nadruk ligt op nutriënten, waaronder stikstof en fosfor.

Je oefent met het interpreteren van waterkwaliteitsmetingen en het onderscheiden van mogelijke oorzaken. Daarbij kijk je naar het perceel én de relatie met het omliggende watersysteem.

Aan bod komen:

• werking en samenhang van bodem, grondwater en oppervlaktewater;
• invloed van bodemtype, hydrologie en weersomstandigheden;
• factoren en bronnen van belasting, met nadruk op stikstof en fosfor;
• uitspoeling, afspoeling, drainage en andere emissieroutes;
• fysisch-chemische, biologische en ecologische aspecten van waterkwaliteit;
• relatie tussen belasting, waterkwaliteit en het functioneren van het aquatisch ecosysteem;
• invloed van nutriëntenbelasting, hydrologie en inrichting van watergangen op de waterkwaliteit;
• kenmerken van waterkwaliteit herkennen in het veld;
• waterkwaliteitsgegevens interpreteren in ecologische én agronomische context.

Dag 3  Van meting naar maatregel

Je gebruikt meet- en monitoringsgegevens om een waterkwaliteitsprobleem te analyseren en passende maatregelen te kiezen. Je onderzoekt of de aanpak moet aangrijpen bij de bron, de emissieroute of het watersysteem. Met praktijkcasussen beoordeel je niet alleen het verwachte effect (kwalitatief), maar ook de haalbaarheid, kosten, neveneffecten en gevolgen voor de agrarische bedrijfsvoering.

Aan bod komen:

• meet- en monitoringsgegevens combineren en dominante emissieroutes bepalen;
• een waterkwaliteitsprobleem analyseren op perceels- en gebiedsniveau;
• praktische bron-, route- en systeemmaatregelen en voorbeelden van effectieve toepassingen;
• effectiviteit, uitvoerbaarheid, kosten, neveneffecten en agrarisch-economische afwegingen;
• een onderbouwde keuze maken voor maatregelen in een concrete praktijksituatie.

Deze cursus is ontwikkeld voor agrarisch adviseurs, bodem- en wateradviseurs en professionals van waterschappen, provincies, gemeenten en andere gebiedsorganisaties die zich willen verdiepen in het meten, begrijpen en verbeteren van waterkwaliteit. Je hebt al relevante kennis of werkervaring; de cursus bouwt daarop voort.

De cursus wordt gegeven door verschillende ervaren HAS-docenten.